Faalangst bij volwassenen: als aan de buitenkant alles klopt

Op jonge leeftijd droeg ik al veel verantwoordelijkheid. Ik had ambitie en zakelijk en qua management veel in mijn mars. Mijn zaak was schoon, goed gevuld en klantvriendelijk. Alles liep op rolletjes.

Aan de buitenkant klopte het.

Maar binnenin mij zat vreselijk veel onzekerheid en faalangst. Gevoelens waarvoor ik in mijn functie geen plaats voelde. Aan de buitenkant waren er het stalen gezicht en het charisma. Binnenin had ik heel veel werk met mezelf.

Ik overdacht situaties, bereidde gesprekken letterlijk voor en evalueerde fouten talloze keren. Ik wilde ervan leren om ze direct te kunnen voorkomen. Als iets beter had gekund, kon ik heel boos op mezelf worden.

Het was een soort militaire drilltraining. Het resultaat was er ook echt naar. Maar onmenselijk voor mezelf was het ook.

Een teammeeting die me is bijgebleven

Ik herinner me mijn eerste teammeeting bij een grote telecomaanbieder. Er zat iemand die jonger was en minder opleiding had dan ik. Die vergelijkingen maakte ik voortdurend.

Hij kwam gevatter en welbespraakter naar voren in het overleg. Mijn eigen bijdrage was minimaal. Naar aanleiding daarvan voelde ik me een loser.

Daarna bereidde ik de eerstvolgende teammeeting zo vaak in mijn hoofd voor dat ik vanaf die keer een duidelijke bijdrage leverde. Dat wierp op termijn ook serieus vruchten af.

Die voorbereiding werkte dus. Ik ontwikkelde me en ging beter functioneren. Tegelijk laat die situatie zien hoe hard ik mezelf beoordeelde. Een overleg waarin ik weinig had ingebracht, raakte mijn eigenwaarde en mijn ziel.

‘Klootzak, waarom doe je dat nou?’

Zo kon ik tegen mezelf praten. Ik vervloekte mezelf en leerde er vervolgens zo intens van dat ik mezelf ter plekke opnieuw uitvond. Herpakken, verbeteren en zorgen dat het de volgende keer anders ging.

De kick van presteren

Wanneer dat lukte, gaf het een enorme prestatiekick. Veel adrenaline, een roes en brandstof om nog beter te functioneren.

De prestaties waren verslavend. Er kwam resultaat uit al dat harde werken aan mezelf, en dat resultaat voedde de volgende inspanning.

Genieten was iets anders.

Daarvoor zat ik te veel in de doenstand. Ik was bezig met voorbereiden, verbeteren en presteren. Als iets goed ging, werd het voer om nog beter te worden.

Ik kon dus succesvol zijn en ondertussen veel onzekerheid en faalangst ervaren. Het succes aan de buitenkant vertelde maar een deel van mijn verhaal.

Mezelf tot ontwikkeling forceren

Mijn vader had ook veel faalangst en sociale angst. Ik herkende dat bij mezelf. Ik wilde er zo niet aan toegeven dat ik mezelf heel vaak in leerervaringen heb getorpedeerd.

Ik dwong mezelf om ervaringen op te doen. Falen, herpakken, verbeteren, totdat iets een tweede natuur werd.

Dat was jarenlang mijn manier om mezelf tot ontwikkeling te forceren. De verantwoordelijkheid en het niveau waarop ik wilde functioneren waren lange tijd flink te hoog of te veel voor wat ik op dat moment kon dragen.

Ik bleef eraan werken. En op een gegeven moment werd ik er zo goed in dat het mentaal begon te settelen.

Die ontwikkeling heeft me veel gebracht. De hardheid waarmee ik haar afdwong, heeft me ook veel gekost. Beide horen bij mijn verhaal.

Weten dat je kunt vliegen

Voor mij ontstaat er een verschil wanneer je je verantwoordelijkheid en je niveau kunt dragen. Je kunt dan veel aan, terwijl je er minder hard voor hoeft te werken.

Er komt meer senioriteit. Het draait minder om voortdurend doen en meer om zijn.

Het beeld dat daarbij voor mij past, is een vogel die niet bang is dat zijn tak breekt, omdat hij weet dat hij kan vliegen.

Dat beschrijft het vertrouwen dat voor mij groeide toen het mentaal begon te settelen. Ik had zoveel ervaring opgedaan en zoveel ontwikkeld dat ik meer kon dragen.

De tak hoefde niet langer al mijn houvast te zijn.

Hoog niveau, met menselijke maat

Tegenwoordig reageer ik met veel meer mildheid en zelfliefde op mezelf als ik een fout maak.

Ik kan nog steeds balen van mijn actie. Soms communiceer ik dat ook eerlijk naar de ander. Alleen zit er veel minder urgentie achter. Ik gun mezelf meer ruimte.

Ik streef niet meer naar zelfperfectie.

Ik ben tevreden met hoe ik het nu doe. Hoog niveau, maar met menselijke maat. Daar hoort ook bij dat ik iets beter had kunnen doen, zonder mezelf meteen te vervloeken of opnieuw te moeten uitvinden.

Als ik terugkijk, zie ik hoeveel ik heb ontwikkeld. Ik zie ook hoe zwaar ik het mezelf daarbij maakte. Juist daarom vind ik die mildheid nu zo waardevol.

Wat kost het jou om goed te functioneren?

Misschien herken je dat verschil tussen buiten en binnen. Dat je goed functioneert, verantwoordelijkheid draagt en resultaten behaalt, terwijl je achter de schermen veel tijd kwijt bent aan overdenken, voorbereiden en jezelf beoordelen.

Dan vertelt wat je presteert maar een deel van het verhaal. Wat het je kost om zo te functioneren, hoort daar ook bij.

Mijn verhaal begon met ambitie, onzekerheid en een harde leerschool. Inmiddels is er veel meer vertrouwen en ruimte voor mezelf.

Hoog niveau, met menselijke maat.

Herken je de faalangst achter het goed functioneren en wil je samen onderzoeken wat er bij jou speelt?

Dan ben ik er graag voor je.